Yougames - Joomla Gaming Portal Template

Kıpçak Türklerinden olan Åžemseddin Ä°ldeniz, Irak Selçuklu Sultanı Mesud (1134-1152), KarabaÄŸ (Arran) valisiyken Gürcülere karşı baÅŸarılı savaÅŸlar yaptı. Sultan da onu, kardeÅŸi ve selefi Sultan Ä°kinci TuÄŸrul'un (1132-1134) dul hanımı Mü’mine Hâtun ile evlendirdi. Ä°ldeniz, Sultan Mesud’un ölümüyle çıkan taht kavgalarına karıştı. Üvey oÄŸlu Arslan-Åžah’ı tahta oturttu (1161). Kendisi de atabeg unvanıyla hâkimiyeti ele geçirdi.

Ä°ldeniz’in ölümü üzerine, yerine oÄŸlu Nusreddin Cihân Pehlivan, atabeg oldu (1175). Arslan-Åžah’ın sultanlığı sembolik olarak devâm etti. Cihân Pehlivan, Arslan-Åžah’ın ölümü üzerine, oÄŸlu Üçüncü TuÄŸrul’u tahta geçirdi. Fars, Huzistan, Musul, Ahlat ve Erzurum’da Sultan Üçüncü TuÄŸrul adına hutbe okundu. Atabeg Pehlivan, Selâhaddin Eyyûbî karşısında, Musul hâkimiyetini elinden çıkardı. Cihân Pehlivan’ın ölümü üzerine, kardeÅŸi Kızıl Arslan, atabeg oldu. Kızıl Arslan, Sultan Üçüncü TuÄŸrul’a karşı mücâdele etti. Hattâ, bir ara Üçüncü TuÄŸrul’u haps ve kendi sultanlığını da ilan etti. Fakat, 1191 yılında öldürüldü. Yerine Cihân Pehlivan’ın oÄŸlu Kutlug Ä°nanç, atabeg oldu. KardeÅŸi Ebû Bekr ile Sultan TuÄŸrul’a karşı yaptığı saltanat mücadelesini, HarezmÅŸah TekiÅŸ’in yardımı ile kazandı. TuÄŸrul’u bertaraf etti. Irak Selçuklu Devletinin yıkılmasından (1194) sonra, HarezmÅŸah TekiÅŸ, KutluÄŸ Ä°nanç’ı, Cibâl valisi tâyin etti. Fakat, Abbasî halîfesi Nasır’la iÅŸbirliÄŸi yaparak, HarezmÅŸah yönetimindeki Hemedan’a saldırdı (1195). Ancak, bir sene sonra HarezmÅŸahlılar tarafından öldürüldü. Yerine, kardeÅŸi Ebû Bekr geçti. KardeÅŸi Özbek’le birlikte HarezmÅŸahlılara ve Gürcülere karşı mücadele etti. Meraga’yı aldıktan sonra öldü (1210). Yerine geçen kardeÅŸi Özbek, HarezmÅŸah Sultanı Muhammed’e tâbi oldu. MoÄŸollar, Tebriz surları önünde görünmeleri üzerine, fidye vererek kurtuldu (1221).

MoÄŸolların ikinci geliÅŸinde Özbek, ÅŸehri terk etti. Halk, fidye vererek MoÄŸollarla anlaÅŸtı (1222). Özbek, HarezmÅŸahlılara yenildi (1223). MoÄŸollara, 1224’te ağır bir haraç daha verdi. HarezmÅŸahlı esirleri de MoÄŸollara teslim etti. Celâleddin HarezmÅŸah’a karşı Gürcülerle iÅŸbirliÄŸi yaptı. HarezmÅŸah da gelip Tebriz’i aldı (1225). Özbek, Nahcivan civarındaki Alıncak Kalesinde öldü. Yerine sağır ve dilsiz olan oÄŸlu Kızıl Arslan HâmuÅŸ geçti. HâmuÅŸ, Celâleddin HarezmÅŸah’a giderek itaatini bildirdi (1228). Alamut Seferine katıldı. Bu seferden bir ay kadar sonra Kızıl Arslan’ın ölümüyle, hânedân sona erdi.

Ä°ldenizlilerin saray çevresinde, Nizâmî, Åžirvânlı Hâkânî, Åžirvanlı Felekî ve Kıvâmî gibi ÅŸâirler yetiÅŸti. Atabeg Ä°ldeniz, Hemedan’da türbe ve medrese yaptırdı. Ebû Bekr, âlimleri severdi. Câmi ve medrese inÅŸâ ettirdi. Atabeg Özbek, Tebriz’de bir köÅŸk yaptırmıştı. Mü’mine Hâtun adına Nahcivan’da inÅŸa edilen türbe, bu hânedâna ait mimarî eserlerin en güzel örneklerinden biridir.