Yougames - Joomla Gaming Portal Template

On beÅŸinci asrın son yıllarında Portekizliler, Ãœmit Burnunu geçip Hindistan kıyılarına ulaÅŸan deniz yolunu keÅŸfettiler. Bu durum, Hindistan ticaretinin yolunu deÄŸiÅŸtirdi. O zamana kadar Hindistan’dan yüklenen mallar, Basra Körfezi ve Kızıldeniz yoluyla Ä°skenderiye veya Suriye limanlarına geliyor, Venedik gemileri ile Avrupa’ya ulaşıyordu. Hint ticaretinin Portekizlilerin eline geçmesi, Memlûklar'ın ekonomisini sarstı. Ancak Portekizlilerin hakimiyetinin kırılması için yaptıkları çalışmalar, donanmaların güçsüz olması sebebiyle, yetersiz kaldı. Mısır ve Suriye Osmanlılar'ın eline geçince (1517), Kızıldeniz ve Basra Körfezi ağızlarının Portekizlilerde bulunması siyasî ve iktisadî yönden mahzurluydu. Mısır Beylerbeyi Hadım Süleyman PaÅŸanın teklifi ile, 1530’da SüveyÅŸ’te bir donanma inÅŸasına baÅŸlandı. Süleyman PaÅŸa, donanmayı 1532 yılı baÅŸlarında sefere çıkacak hâle getirdi. Ancak Süleyman PaÅŸa, Alman ve Irakeyn seferlerine katılmak emri aldığı için, Hindistan Seferi gecikti. 1535’te, Gücerât Hükümdarı Bahadır Åžah, Ä°stanbul’a gönderdiÄŸi elçi ile, padiÅŸahtan Portekizlilere karşı yardım istedi. Mısır Beylerbeyi Hadım Süleyman PaÅŸa, Hindistan sularına kuvvetli bir sefer yapmakla görevlendirildi.

Hadım Süleyman PaÅŸanın komutasındaki Osmanlı donanması, 1538 Haziranında hareket etti. Ä°lk olarak Kızıldeniz’in kapısı olan Aden’i zaptetti. Süleyman PaÅŸa, Hindistan’a Diyu ÅŸehrine ulaÅŸtığında, Bahadır Åžah, Portekizlilerce öldürülmüş ve yerine yeÄŸeni Üçüncü Mahmud geçirilmiÅŸti. Mahmud, Portekizlileri tutuyordu. Süleyman PaÅŸa, Diyu ÅŸehrini muhasara etti. Fakat yirmi gün sonra, Portekiz donanmasının yardıma gelme tehlikesi üzerine kuÅŸatmayı kaldırıp geri döndü. Yemen’de Zebîd’i ele geçirdi. Yemen BeylerbeyliÄŸi kuruldu (1540). Bu sefer neticesinde, Hint Okyanusundaki Portekiz üslerine, kuvvetli bir korku verilmiÅŸ oldu.

Portekizliler, Osmanlıların Hint sularında güçlü bir donanma ile görünmesini, iktisadî ve dinî vaziyetleri için çok tehlikeli gördüler. Portekiz’in yeni genel valisi, 1541 yılı baÅŸlarında, güçlü bir donanma ile, Kızıldeniz’deki Osmanlı donanmasını yok etmek üzere yola çıktı. Ancak bu sefer, bir miktar coÄŸrafya bilgisi öğrenmenin yanında Kızıldeniz’de Osmanlı tahkimatının artmasından baÅŸka bir iÅŸe yaramadı. Portekizlilerin bu seferden sonra baÅŸlayan barış teÅŸebbüsleri, Osmanlıların iÅŸlerine yaradı. DoÄŸu Afrika ve Güney Arabistan limanları, Portekiz baskısından kurtuldu. Osmanlı gemileri, huzuru temin etti. 1500’lü yılların başından beri, Portekiz baskısıyla aksamış olan Mısır-Hindistan ticareti, Osmanlıların Kızıldeniz ve Hind Okyanusunda güçlenmeye baÅŸlaması üzerine tekrar canlandı. Ayrıca Osmanlılar, Hint Okyanusuna Basra Körfezinden de yeni bir yol açmayı planlıyorlardı. Bu arada Aden, Portekiz taraftarı yerli bir emîrin eline geçti ise de, Yemen Beylerbeyi Ferhad PaÅŸa tarafından geri alındı (1548). Osmanlıların Kızıldeniz’den sonra Basra Körfezinden Portekizlileri atma çalışmaları, iki devletin arasını açtı. Osmanlılar, bir Hint Seferine karar verdiler. Pîrî Reis, Hint Kaptanlığına tayin edildi. Basra Beylerbeyi Kubad PaÅŸaya da 15 000 asker ve gemilerle hazır bulunması emredildi. Pîrî Reis, Maskat’ı vurduktan sonra, Hürmüz’ü kuÅŸattı (1552). Ancak Basra’dan kuvvet almadan bu iÅŸe giriÅŸmesi, baÅŸarısız kalmasına sebep oldu. Üç kadırga dışında, askerlerini Basra’da bırakıp, SüveyÅŸ limanına döndü. Hürmüz kuÅŸatmasındaki tedbirsizliÄŸi, Pîrî Reis’in idamına sebep oldu.

Pîrî Reis’in idamından sonra, Hint Kaptanlığına Katif Sancak beyi Murat Reis atandı (1552). Pîrî Reis’in baÅŸlattığı seferi sonuçlandırmak ve Basra’dan aldığı donanmayı SüveyÅŸ’e götürmek için yola çıktı. Ancak, Hürmüz BoÄŸazında, Portekiz donanması ile yaptığı mücadelede çok zayiat verip Basra’ya geri döndü.

Basra’da yeniden hazırlanan Osmanlı donanması, Seydi Ali Reis’in komutasında yola çıktı (1554). Hürmüz BoÄŸazını geçtikten sonra, Umman kıyılarında karşılaÅŸtığı Portekiz donanmasını bozguna uÄŸrattı. Ãœslerine yakın olan Portekizliler, hazırlanıp yeniden saldırdılar. Yapılan savaÅŸta her iki taraf da çok zayiat verdi. Portekizlilerin yanında dalgalar ve fırtınalarla da uÄŸraÅŸan Seydi Ali Reis, elinde kalan dokuz gemi ile Gücerat Sultanına sığındı. Yorucu bir yolculuktan sonra Ä°stanbul’a döndü (1556). Bu hadiselerden sonra küçük çapta bazı çarpışmalar olduÄŸu görülmektedir. Açe Sultanı Alâeddin’in isteÄŸiyle (1565) yola çıkarılan KurdoÄŸlu Hızır Reis komutasındaki donanma, Yemen’de çıkan isyan üzerine bir yıl tehir edilip, bilâhare, Seyyid Kemal Reis komutasında Açe’ye yardım gönderildi.

Hint Seferleri sonunda, önceden Portekiz denetiminde olan Kızıldeniz, Basra Körfezi ve Hint Okyanusu sularında, artık, Osmanlıların mevcudiyeti tartışılmaz hâle geldi. Bilhassa, bölgedeki Portekiz idaresinin sarsılmaya baÅŸlaması, tutumlarının yumuÅŸamasına yol açtı ve Osmanlı ile Portekizli idareciler, anlaÅŸma zemini aramaya baÅŸladılar. Nitekim, 1560-1566 yılları arasında Akdeniz’de ticarî faaliyetler canlandı; Kızıldeniz ve Basra Körfezi de daha iÅŸlek hâle geldi. Bu düzen, on yedinci yüzyılın baÅŸlarına kadar devam etti.