Yougames - Joomla Gaming Portal Template

1800’lü yıllarda dünyada iki büyük Ä°slâm devleti vardı. Biri Osmanlı Devleti, diÄŸeri ise, Hindistan’daki Gürgâniye (Babür) Hükümdarlığıydı. Ä°slâmiyet'in büyük düşmanı olan Ä°ngilizler ise, devamlı bu iki devleti nasıl yok edebileceklerini planlamakla meÅŸguldüler. Önce Gürgâniye Devletini parçalamaya karar verdiler. Böylece hem Asya’daki Müslümanları baÅŸsız bırakacaklar, hem de Hindistan’ın hazinelerine ve ticaretine hakim olacaklardı. Fakat Osmanlı Devletinin, buna mâni olmasından korkuyorlardı. Bunun için, Osmanlı Devletiyle Rusya arasında savaÅŸ çıkarmaya çalıştılar. Sıcak denizlere inme hayaliyle yanıp tutuÅŸan Rusya’yı devamlı tahrik ettikleri gibi, sadrazam Mustafa ReÅŸid PaÅŸa'yı da kandırarak, Rusya’ya karşı düşmanca tavır takınmasını temin ettiler. Ä°ngilizlerin asıl maksadını anlayamayan Rus Çarı Birinci Nikola, Ä°ngilizlerle, Osmanlı toprakları hakkında görüşmeye karar verdi. 9 Ocak 1853’te Sen-Petersburg’un kışlık sarayında verilen bir baloda, Ä°ngiliz elçisine Osmanlı Devletinin topraklarını paylaÅŸmayı teklif etti. Ancak, Ä°ngiltere bu teklifi reddettiÄŸi gibi, durumu Bâbıâli’ye de bildirdi. Bunun üzerine Rusya, Osmanlı Devleti hakkında, tek başına tedbirler almaya kalkıştı. Ä°stanbul’a prens Mençikof’u elçi olarak gönderip, Fransa’nın Kudüs’te daha önceleri Katolikler adına saÄŸladığı imtiyazların Ortodokslar için de tatbik edilmesini, Ortodoks tebaanın himayesinin Rusya’ya verilmesini istedi. Fakat Mustafa ReÅŸid PaÅŸa, bu teklifleri reddedip meselenin diplomatik yollardan çözümünü önledi. Bunun üzerine Avusturya Ä°mparatorluÄŸu ile Prusya Krallığı, Ä°stanbul ve Petersburg’a kendi hakemliklerinde bir konferans toplanıp savaşın önlenmesini teklif ettiler. Rusya, bu teklifi kabul ettiÄŸi halde Mustafa ReÅŸid PaÅŸa, Ä°ngilizlerin tahriki ile reddetti. Böylece, iki devlet arasında münasebetler tamamen kesildi. Rusya, savaÅŸ ilan etmeden Eflak ve BoÄŸdan’ı iÅŸgal etti. Bunun üzerine Osmanlı Devleti, 4 Ekim 1853’te Rusya’ya harp ilan etti.

Tuna cephesinde savaÅŸ, Türk topçu ateÅŸiyle baÅŸladı (23.10.1853). Ä°lk gün, Ruslar, 300 asker kayıp verdiler. Ömer PaÅŸa, 27 Ekim’de Vidin’den doÄŸuya doÄŸru Tuna dirseÄŸini geçerek Romanya’ya girdi. Kalafat’ı aldı. Tutrakan ve Yerköyü’nden de Romanya’ya asker sokan Ömer PaÅŸa, Oltenisa meydan muharebesinde, Rus kuvvetlerini bozdu (5.11.1853). Binlerce ölü ve yaralı veren Ruslar, bozgun hâlinde BükreÅŸ’e kaçtılar.

Anadolu cephesinde de Müşir Abdülkerim Nâdir PaÅŸa, Kafkasya’da harekâtta bulunup, Åžeyh Şâmil ile irtibat kurdu. Åžeyh Şâmil vasıtasıyla, Kafkasya’daki yerli ahaliden Ruslara karşı destek saÄŸlandı. Fakat, Tuna cephesindeki baÅŸarı, bu cephede saÄŸlanamadı. Bunun üzerine Abdülkerim Nâdir PaÅŸanın yerine erkân-ı harbiye reisi olan Ahmed PaÅŸa, cephe kumandanı oldu.

Bu arada Rus Karadeniz Donanması, Sinop’ta yatan 12 parçalık Türk filosunu bastı (30 Kasım 1853). Filonun tamamı imha edilince, iki binden fazla Osmanlı bahriyelisi ÅŸehid oldu. Sinop’un Müslüman mahalleleri, bombardıman edilerek tahrip edildi. Birçok sivil de ÅŸehid oldu.

Bunun üzerine Ä°ngiltere, Rusya ile diplomatik münasebetlerini kesti. Rus çarının, Kudüs’te Katoliklere karşı Ortodoksları ayaklandırdığını ileri sürerek, Rusların Akdeniz’e inmesini istemeyen Fransa’yı da yanına alıp, 1854 Mart’ında, Rusya’ya resmen savaÅŸ ilan etti. Ä°ki devlet, Osmanlı Devletinin yanında yer aldı.

Müttefik kuvvetleri, 31 Mart’ta Gelibolu’da toplandı. Ä°ngiliz kuvvetlerine Lord Raglen, Fransız kuvvetlerine MareÅŸal Arnard, Tuna boyundaki Osmanlı Ordusuna ise Ömer Lütfi PaÅŸa kumanda ediyordu. Ömer PaÅŸa, 17 Nisan’da Küçük Eflak ve Sırbistan arasındaki Kalafat Muharebesinde Rus taarruzunu püskürtüp, düşmanı Karayova’ya kadar seksen kilometre kovaladı. Müttefik donanmasına Odesa’dan ateÅŸ edilmesi üzerine, ÅŸehir topa tutuldu. Sekiz gemilik müttefik filosu on beÅŸ Rus gemisini batırıp, istihkâm ve tahkimatlarını, mühimmat depolarını, tersane tesislerini tahrip ederek on üç gemiyi de ele geçirdi.

15 Mayıs’ta Ruslar, Güney Dobruca’da mühim bir Türk kalesi olan Silistre’yi muhasaraya baÅŸladılar. 80 000 kiÅŸilik Rus ordusu, kaleyi savunmakta olan Musa PaÅŸanın emrindeki 10 000 kiÅŸilik kuvvet karşısında bozguna uÄŸradı. 41 gün içinde yaralanma ve ölüm sebebiyle birkaç defa kumandan deÄŸiÅŸtirmek zorunda kalan Ruslar, 25 Haziranda 15 bin ölü, 25 000 yaralı vererek muhasarayı kaldırdılar. Ömer PaÅŸanın kuvvetleri karşısında da duramayan Ruslar, 6000 kayıp verdikten sonra Romanya’yı boÅŸaltıp BoÄŸdan’a çekildiler. Rus kuvvetlerinin yerine, 6 AÄŸustos’ta Türk kuvvetleri girdi. Rus zulmünden bıkan Romanyalılar, Osmanlı kuvvetlerini sevinçle karşılayıp büyük merasimler tertip ettiler. Hıristiyan olmalarına raÄŸmen, Büyük BükreÅŸ kilisesinde dua edip, Osmanlı hakimiyetinde bulunmalarına sevinçle şükrettiler.

Osmanlı Devleti ve müttefikleri, Avusturya-Macaristan Ä°mparatorluÄŸu ile antlaÅŸma yapıp, Eflak, BoÄŸdan ve Tuna’nın güvenliÄŸini bunlara vererek Kırım’a saldırmaya karar verdiler. Ä°ngiliz ve Fransız donanması, Baltık’a açılıp Rusları taciz etti. Temmuz ayından beri Varna’da bulunan 55 000 kiÅŸilik müttefik kuvvetleri, Eylül ayında Kırım’a hareket etti. 14 Eylül 1854’de, Kırım’a çıkarma yapıldı.

Müttefik kuvvetlerin hedefi, Rusların Karadeniz’deki en kuvvetli ve müstahkem liman ÅŸehri Sivastopol’du. 19 Eylülde Eskihisar mevkiinden hareket eden müttefik kuvvetleri, Prens Mençikof idaresindeki 50 000 Rus askeri ile Alma’da muharebeye tutuÅŸtu. Rus kuvvetleri beÅŸ bin ölü, on iki bin yaralı verip, bozguna uÄŸrayarak Sivastopol’a çekildi. Orada çok çetin bir savunmaya baÅŸladılar. Sivastopol’u kuÅŸatan müttefik kuvvetler, ÅŸehir yakınındaki Balaklava limanını iÅŸgal ettiler. 25 Ekim’de Balaklava ve 5 Kasım’da Ä°nkerman savaÅŸlarında Ruslar, 90 000 askerle savaÅŸmalarına raÄŸmen, Osmanlı kuvvetlerinin kahramanca çarpışması sebebiyle yenildiler. Bu yenilgileri hazmedemeyen Prens Mençikof, kederinden ölünce, yerine general Gorçokof atandı.

Tuna cephesinde Rusları bozguna uÄŸratıp, bu taraftan gelebilecek tehlikeleri bertaraf eden Ömer PaÅŸa, Åžubat başında Kırım’a gelip, 17 Åžubat 1855’te Gözleve Meydan Muharebesinde, Rus ordusunu bozdu.

Bu arada Rus Çarı Birinci Nikola ölmüş, yerine oÄŸlu Ä°kinci Aleksandr geçmiÅŸti. Kırım’da bulunan toplam müttefik kuvveti 202 000 kiÅŸiye ulaÅŸmış, Osmanlı Devletiyle yaptığı antlaÅŸma ile, Sardunya Krallığı da müttefiklerin yanında savaÅŸa girip, 16 000 askerini Kırım’a göndermiÅŸti.

24 Mayısta Kerç’i ve 28 Mayısta Anapa’yı alan müttefik kuvvetleri, 7 Haziran’da Sivastopol’a yaptıkları umumî taarruzla, Ruslara 20 000 asker zayiat verdirip, 73 top ele geçirdiler. Müttefik kuvvetlerin verdiÄŸi kayıp, 5000 idi.

Bu savaşın maddî kaynaklarını karşılamakta güçlük çeken Osmanlı Devleti, Mustafa ReÅŸid PaÅŸanın sadareti zamanında ilk defa dış borçlanmaya girdi. Ä°ngiltere ve Fransa’dan 5.000.000 altın borç alındı. Bundan sonra, dış borçlanmanın sonu gelmeyecek ve 20 yıl geçmeden, Türk maliyesi, iflasın eÅŸiÄŸine adım atacaktır.

Müttefikler 1855 baharında büyük hazırlık yaparak Kırım’ın asker, mühimmat ve erzak stokunu takviye ettiler. Komuta kademesinde de deÄŸiÅŸiklik oldu. Fransız kuvvetlerinin başına general Pelisier, Lord Raglan’ın hastalıktan ölmesiyle de yerine Ä°ngiliz generali Simson tayin edildi. 24 Mayısta Rusların Sivastopol’a asker sevkiyatı yaptığı stratejik önemi olan Kerç BoÄŸazına müttefiklerin asker çıkartmasıyla harekât baÅŸladı. Buharlı savaÅŸ gemilerinden meydana gelen yirmi iki gemilik filo, Azak Denizine gönderildi. Rusların Karadeniz sahilleri iÅŸgal edilerek, pek çok kayıp verdirildi.

Yaz boyu bütün ÅŸiddetiyle devam eden çarpışmalardan sonra, Sivastopol’a karşı umumi hücuma geçildi. Ruslar, büyük yardım almalarına raÄŸmen 8 Eylülde Malakit istihkâmlarının zapt edilmesi üzerine, dayanamayacaklarını anlayıp, ÅŸehri terk etmeye baÅŸladılar. Müttefik kuvvetleri, 9 Eylülde Sivastopol’a girdiler. 11 ay süren kuÅŸatma çok kanlı olmuÅŸ, iki taraf da büyük kayıp vermiÅŸ ve Sivastopol harabeye dönmüştü.

Müttefikler, harekâta devamla Kılburnu Zaferini kazanıp, Özi Kalesini zaptettiler. Bu cephede de Rusların savaşacak gücü kalmadı.

Kafkas cephesinde ise, Ruslar, DoÄŸubeyazıt'ı alarak Kars’ı kuÅŸattılar (15 Temmuz 1855). Kars’ın tahkimatı pek iyi olmamasına raÄŸmen, Müşir Mehmed Vâsıf PaÅŸa, 15 000 askeriyle 40 000 kiÅŸilik Rus kuvvetlerine baÅŸarıyla karşı koydu. Devamlı takviye alan Ruslar, 29 Eylülde umumî taarruz yapıp, 7000 ölü 10 000 yaralı verdilerse de geri çekilmediler. Kırım’da savaşın bitmesinden yararlanan Ömer PaÅŸa, Kafkas cephesine yardım için Sohumkale’ye çıktı. Ä°ngur Meydan Muharebesinde Rus ordusunu dağıttı (6 Kasım 1855) ve Kars üzerine yürüdü. Fakat uzun süredir ikmal alamayan Kars, açlıktan düştü (28 Kasım 1855).

Kars’ın düşmesiyle harp fiilen bitti ise de, Ruslar sulha yanaÅŸmadı. Ancak Avusturya’nın ültimatomu üzerine sulhu kabul etti. 1856 Åžubat ayında Viyana protokolü ile sulhun ana hatları kabul edildi ve savaÅŸ sona erdi. SavaÅŸa askerî güçleriyle yardım eden Ä°ngiltere ve Fransa, bu yardımlarına karşılık Osmanlı Devletinden, Tanzimat fermanını teyid eden ve onu tamamlayan Islahat fermanının yayınlanmasını istediler. Devrin sadrazamı Âlî PaÅŸa ile Fransız ve Ä°ngiliz elçilerinin ortaklaÅŸa hazırladıkları yeni ferman, antlaÅŸma imzalanmadan önce ilan edildi. Binlerce ÅŸehid, dayanılmaz malî külfet ve sıkıntılara mâl olan baÅŸarıların meyvesini Osmanlılar deÄŸil, göstermelik olarak savaÅŸa giren Osmanlı müttefikleri topladı. Osmanlı Devletinin iç ve dış siyasetinde yabancı müdahalesine her zaman açık kapı bırakan bu ferman, Osmanlı toplumu ve ekonomisini Avrupa ekonomisinin nüfuz sahası içine sokarak bağımlı hâle getirdi. Bu ferman sayesinde çeÅŸitli mezheplere baÄŸlı Hıristiyan tebaaya, Rusların harp öncesi teklif ettiÄŸi haklardan daha fazlası verildi. Bu fermanın yayınlanmasından sonra görüşmelere Paris’te devam edildi. Osmanlı Devleti, Rusya, Ä°ngiltere, Fransa, Ä°talya, Avusturya-Macaristan ve Prusya’nın katıldığı Paris görüşmeleri 30 Mart 1856’da sonuçlandı. (Bkz. Paris AntlaÅŸması)

Kırım Savaşı, Osmanlı Devletinin toprak kaybına sebep olmamasına raÄŸmen, siyasî olarak aleyhine oldu. Devlet iktisaden çöktü. Müttefikler kârlı çıktı. Osmanlı Devletini Rusya ile meÅŸgul eden Ä°ngiltere, az bir kuvvetle savaÅŸa girip asıl maksadını gizledi ve büyük devletlerin dikkatini o yöne çekerek Hindistan’daki Gürgâniyye (Babürlüler) Devletini yıktı. Topraklarını iÅŸgal ederek, Hindistan hazinelerine sahip oldu ve ticaretini geliÅŸtirdi. Ayrıca, OrtadoÄŸu ve Hindistan yolunda rakibi olan Rusya’yı, Osmanlı'yla çatıştırarak zayıflattı. Islahat fermanıyla gayrimüslimlere verilen haklar sonunda, birçok yerde bağımsızlık hareketlerinin çıkmasına sebep olundu. Fransa ise, OrtadoÄŸu’yu karıştırarak günümüze kadar süren hadiselere sebebiyet verdi. Ä°talya, müttefiklerden siyasî yardım alarak birliÄŸini kuvvetlendirip, tamamladı. Rusya, savaÅŸtan maÄŸlup ayrılmasına raÄŸmen, antlaÅŸmaya aykırı hareket edip, büyük idealini önce siyasî olarak, sonra da her türlü hareketlere teÅŸebbüs ederek devam ettirdi.