Yougames - Joomla Gaming Portal Template

Osmanlı Devleti harbe; 1878’den beri Rus iÅŸgalinde bulunan Kars, Sarıkamış, Ardahan gibi doÄŸu illerimizi geri almak, DoÄŸu Avrupa’da Ruslarla harp hâlinde olan Almanlara yardım etmek, kazanılacak bir zaferle Kafkaslar ve Orta-Asya’daki Türk illerinin kapısını açmak maksatlarıyla, baÅŸta Enver PaÅŸa olmak üzere, iktidarda bulunan Ä°ttihatçılar tarafından sokuldu.

Türk bayrağı çekilip, Yavuz ve Midilli adı verilen iki Alman zırhlısı, Karadeniz’deki Rus limanlarını bombardıman etti. Rusya da buna karşılık olarak 30 Ekim 1914 tarihinde Türkiye’ye taarruz etti. Rus-Kafkas ordusu, Karadeniz’den AÄŸrı Dağındaki hudut üzerinden yedi kol hâlindeki saldırısıyla Pasinler’e kadar ilerledi. Rus ordusunun taarruzu, Köprüköy’de durduruldu. Üçüncü ordu, 3-9 Kasım 1914 günlerinde meydana gelen Köprüköy Meydan Muharebesinde Rus ordusunu yendi. Üçüncü Ordu Komutanı, mevsim ÅŸartlarını dikkate alıp, ayrıca askerin kaput baÅŸta olmak üzere, giyim ve iâşesinin yetersizliÄŸini, top ve süvari atlarının azlığını hesaba katarak, sıcağı sıcağına düşmanı takip etmedi. Köprüköy Meydan Muharebesinin raporlarını alan, yarbaylıktan paÅŸalığa terfi ettirilen Harbiye Nazırı (Millî Savunma Bakanı) Enver PaÅŸa, Alman kurmay ve generalleriyle Erzurum’a geldi. Enver PaÅŸa, Erzurum ve Köprüköy’de birer taburu teftiÅŸ etmiÅŸti; ancak ordu birliklerinin tamamı hakkında yeterli bilgiye sahip deÄŸildi. Ãœstelik, ordu kumandanı Hasan Ä°zzet PaÅŸanın, bu mevsimde harekât yapılamayacağı, taarruzun bahara bırakılması tavsiyesine karşılık, onu vazifesinden azletti ve taarruza karar verdi. Üçüncü Ordu Komutanlığı vazifesini de üzerine alan Enver PaÅŸa, 18 Aralık 1914 tarihinde, kıtalara, taarruz emrini verdi.

Taarruza iÅŸtirak eden birliklerin büyük bir kısmı, özellikle Arabistan’dan geri çekilen ve GüneydoÄŸu Anadolu’dan sevk edilenler, sıcak iklime alışık olup, teçhizatları yönünden kış ÅŸartlarına hazırlıksızdı. Üçüncü Ordunun üç kolordusu (9, 10, 11. Kolordular), 24 Aralık 1914 günü -39 derece soÄŸukta Büyük Sarıkamış Çevirme ve KuÅŸatma (Ä°hâta) Harekâtına baÅŸladı. Ayrıca, gerilla harbi yapan yarı resmi Türk çeteleri de, Ardahan’a hareket etti. Üçüncü Ordudan bazı kıtalar, 24-25 Aralık gecesi, Sarıkamış’a ulaÅŸmayı baÅŸardı. Ancak, Allahü Ekber DaÄŸlarını aÅŸarken çetin zorluklar ve kış ÅŸartları sebebiyle gerek miktar, gerekse mevcut silahları yönünden çok zayiat ve kayıp verdiler. Allahü Ekber DaÄŸlarını aÅŸan Mehmetçiklerden bir kol da, Sarıkamış’ın doÄŸusundaki Selim Ä°stasyonuna vararak demiryolunu tahrip edince, Sarıkamış’taki Rus kolorduları paniÄŸe uÄŸradı. Gayriresmî Türk çeteleri de, 1915 yılı başında Ardahan’a girdi. Rus Kafkas Ordusu BaÅŸkumandanı, Üçüncü Ordunun ilerleyiÅŸi üzerine; 2-3 Ocak 1915 günlerinde telsiz-telgraf ile müttefikleri Fransa ve Ä°ngiltere’ye, günde birkaç defa yalvarırcasına baÅŸvurarak:

“Telefon konuÅŸmalarını durduran soÄŸuk ve kış, Türk ordusunu engelleyemiyor. Ä°kinci bir cephe açarak, Türk ordularının ilerlemesi durdurulamaz ise, zengin Bakü petrolleri, Osmanlı-Alman ittifakının eline geçecek ve Hindistan yolu onlara açık bulunacaktır!” haberini gönderiyordu.

Kış, 3-4 Ocak 1915 gecesi daha da ÅŸiddetlendi. Fırtına ile yaÄŸan kar, yolları tıkayıp, çadırları yıktı. Arkasından da dondurucu soÄŸuklar bastırınca, 150 000 kiÅŸilik ordunun 90 000’i (veya 60 000’i) donma, dizanteri ve tifo gibi hastalıklarla mahvoldu. Sarıkamış Ä°stasyonuna giren Enver PaÅŸa, bu felaket karşısında, Üçüncü Orduyu yüzüstü bırakıp, Ä°stanbul’a döndü. Bu harekâtta Ruslar, 32 000 kayıp verdiler.

Sarıkamış Harekâtı; kuşatma harekâtıyla düşman kuvvetlerinin arkasına düşmeyi hedef alan, başarılı bir plândı. Ancak, stratejinin faktörlerinden zaman iyi değerlendirilmediği, kuvvetler de böyle bir harekâtı yapacak şekilde teçhizatlandırılmadığı için başarısızlıkla sonuçlandı.

Ordunun kış şartlarına hazır olmaması ve olumsuz iklim şartları sebebiyle ikmal ve iaşe hizmetlerinin yapılmayışı, kıtalarda açlığa, hayvanların telef olmasına, dolayısıyla birliklerin dağılmasına sebep oldu. Enver Paşanın şuursuzca verdiği gece taarruzu emirleri, kayıpları daha da arttırdı.

Sarıkamış Harekâtı sonunda, DoÄŸu Anadolu kapıları, Ruslara açıldı. 13 Mayıs 1915’te Ermenilerin iÅŸbirliÄŸi yaptığı Rus kuvvetleri, önce Van’a, bilâhare MuÅŸ ve Bitlis’e girdi. Ermenilerin harp esnasında Ruslara yaptıkları büyük hizmetin karşılığı olarak, bu illerin valilikleri, Ermenilere verildi. Harpten sonra, Ermeni-Rus iÅŸbirliÄŸi sonunda, bölge halkına karşı müthiÅŸ bir soykırıma giriÅŸildi. Van Gölünün ortalarına kayıklarla taşınıp öldürülen, suya dökülen çocuk, kadın, genç ve ihtiyar Türklerin sayısı, kesin olarak tespit edilmemesine raÄŸmen, çok fazladır. Esasen, bu harp sırasında Ermeni Komitacıları, hemen her tarafta isyana hazırlanarak, birçok yerde depolar dolusu silah ve cephane biriktirdiler. Bu silah, teçhizat ve destekle katliam yapıp, DoÄŸu Anadolu’yu harabeye çevirdiler.