Yougames - Joomla Gaming Portal Template

Çepni isminin yer aldığı ilk yazılı metin, ilk Türk bilgini olan KaÅŸgarlı Mahmud'un 1070 yılında kaleme aldığı Divanü Lügati't-Türk isimli eserdir.

Eserde Çepni Boyu, OÄŸuz Boyları'nın 21. sırasında gösterilmiÅŸ, damgasının resmi de verilmiÅŸtir. 13. yüzyılda yayınlanan bir baÅŸka önemli eserde Çepniler, Üç Oklar'ın 4. boyu olarak gösterilir. 16. yüzyılda, Anadolu'da Çepniler'e ait 50'ye yakın ÅŸehir adı tespit edilmiÅŸtir.

Günümüze intikal eden kaynaklarda yer alan bilgiler, Çepniler'in, Osmanlı Hânedânı'nın mensup olduÄŸu ve en önemli, en ÅŸerefli, en büyük OÄŸuz Boyu olan Kayılar'a yakın önemde bir boy olduÄŸu kanaatini uyandırıyor. Ne var ki onların savaÅŸçı karakterleri, önemlerini günümüze yansıtacak kalıcı ürünler meydana getirmelerini engellemiÅŸ. Çepniler'e ait kabileler, deÄŸiÅŸik tarihlerde farklı cephelerde savaÅŸmışlar ve ordu ile gittikleri bölgelere yerleÅŸmiÅŸler. SavaÅŸlarda nüfusları azalmış. Belli ve kalıcı bir kültür oluÅŸturamamışlar.

Çepniler; 1071'de Anadolu'nun, 1277 yılından itibaren de Sinop'tan Trabzon'a kadar olan Karadeniz Bölgesi'nin fethedilmesinde çok aktif görevler üstlendiler. 1277 yılında Sinop'a saldıran Rum Pontus Ä°mparatorluÄŸu'nun ordusunu bozguna uÄŸrattılar.

Daha sonra da Samsun'dan Giresun'a kadar olan bölgeyi ele geçirdiler. Hacı Emir adlı güçlü bir Çepni, derebeyi gibi bir unvanla bölgeyi yönetiyordu. Bir grup Çepni de 1461'de Fatih Sultan Mehmed Han, Trabzon'u fethetmeye gelmeden önce, ÅŸehri kendilerine yurt edinmiÅŸti.

Onlar, Fatih'in Ordusu'na yardımcı oldular. Elde edilen zaferde büyük payları vardır.

Trabzon'un fethinden sonraki tarihlerde Çepniler, konar - göçer hayatı bırakıp, yerleÅŸik düzene geçtiler. 16. yüzyıla gelindiÄŸinde, Zonguldak'ın sahil ÅŸehri olan Amasra'dan Rize'ye kadar uzanan kıyı ÅŸeridinde nüfusun çoÄŸunluÄŸunu Çepniler oluÅŸturuyordu. Ne sebepledir bilinmez, Sinop'taki Çepniler'den günümüze insan ve iz kalmamıştır. Ordu ve Giresun'un bazı ilçeleri hariç, diÄŸer bölgelerdeki Çepni nüfusu azalmıştır.

Çepniler, 'nerede düÅŸman görürse hemen savaÅŸa tutuÅŸan insanlar' olarak bilinirler. Onlar, bu özellikleri sebebiyle 1690 yılında, Avusturya Seferi'ne çaÄŸrıldılar. SavaÅŸa katılarak baÅŸarının saÄŸlanmasında etkili oldular.

Çepniler, ilk Müslüman Türk'lerdendirler. Bazı güvenilir kaynaklarda, Alevîler'in bir kolu olarak tanımlanmaktadırlar. 'Çepniler'in küçük bir bölümünün Alevî olduÄŸu' ÅŸeklindeki bir söylemin daha doÄŸru olacağı ÅŸüphesizdir.

Bu gün, çoÄŸunluÄŸu Karadeniz Bölgesi'nde yaÅŸayan Çepniler'in Alevîlik'le ilgileri yoktur. Onlar Hanefî mezhebine mensupturlar.

Balıkesir ili dışında; Urfa, MaraÅŸ, Adana, Ankara, (Åžereflikoçhisar) Yozgat, (Keksin) KırÅŸehir, (HacıbektaÅŸ) Çorum, Sivas, Manisa, (Turgutlu) Ä°zmir, (Bergama) bölgelerinde yaÅŸayan Çepniler arasında Bekir, Ömer ve Osman isimlerine az da olsa rastlanması, Çepniler'in çok büyük bir ekseriyetinin Alevîlik'le iliÅŸkilerinin olmadığının göstergesidir. BilindiÄŸi gibi Alevîler, bu üç ismi kesinlikle kullanmazlar. Son iki cümlede, Çepniler'i Alevîlik'ten tenzih eden-uzak tutan bir anlam aranmamalı. Amaç, bir gerçeÄŸin vurgulanmasından ibarettir.

Alevîler de, Alevî olan Çepniler de kültürümüze, ahlâki deÄŸerlerimize renk ve zenginlik katan has vatandaÅŸlarımızdır.

GörüldüÄŸü gibi Çepniler, Türkiye içinde ve dışında, çok geniÅŸ bir coÄŸrafyaya yayılmışlardır. Bu olgunun sebepleri ÅŸöyle açıklanabilir: 1- MoÄŸol istilâları, 2- Baba Ä°shak Türkmenleri'nin ayaklanmaları, 3- SavaÅŸçı karakterlerinin gereÄŸi olarak savaÅŸlara katılmaları ve savaÅŸ amacıyla gittikleri yerler fethedildikten sonra oralara yerleÅŸmeleri.

Çepniler ve Alevîlik

Çepniler'den bir grup, Ak-Koyunlu ve onun halefi olan Safevî Devleti'nin hizmetinde bulundular. Ak-Koyunlu ve Safevî ordularında görev alan Çepniler'in bir bölümü Anadolu'ya dönmedi. Ä°ran'a yerleÅŸti. Bir bölümü de Urfa ve HacıbektaÅŸ'a yerleÅŸti.

Hacı BektaÅŸ-ı Velî'nin ilk müritleri Çepniler'di. Ancak, Hacı BektaÅŸ-ı Veli, hayatta iken kendisi ve müritleri Sünnî Müslüman idiler. Ölümünden sonra BektaÅŸilik öÄŸretilerinde sapmalar meydana geldi. BektaÅŸî tarikatına mensup olanlar, Alevîlik ile özdeÅŸleÅŸtirildi.

Ä°ran'a yerleÅŸen Çepniler'in ise Åžiî Mezhebine geçmiÅŸ olmaları tabiî ve kaçınılmazdır.

Balıkesir ilindeki Çepniler'in hangi etkenlerle Alevîlik kültürünü benimsedikleri bilinmiyor. Büyük bir olasılıkla onlar, Safevî Devleti'nin hizmetinde bulunanların torunlarıdır.

Balıkesir'de Çepni kelimesi, bazı kiÅŸiler tarafından aÅŸağılayıcı amaçla kullanılır. Bu olgunun, onların Alevî'liÄŸinden kaynaklandığı söylenemez. Alevî kültürüne saygılı olan Balıkesir'lilerde de aynı kullanım görülmektedir.

Balıkesir köylerindeki Çepniler arasında yüz kızartıcı olaylar, herhangi bir yerdeki, herhangi bir toplumda yaÅŸananlardan fazla deÄŸildir. Bu yanlış tutumdan vazgeçilmesi arzu ve temennî edilir.

Çepniler'in Alevîlik ile ilgileri yukarıda anlatılanlardan ibarettir.

Anadolu'da Çepniler

Bazı kaynaklarda, 1500'lü yılların başında, bu günkü Giresun ilimize baÄŸlı KeÅŸap ve Dereli ilçelerinin bulunduÄŸu yerlerde, 'Çepni Vilâyeti' isimli bir yerleÅŸim bölgesinin varlığı yazılıdır. Çepniler'e bu sebeple Giresun ve çevresinde sıkça rastlanır.

Åžebinkarahisar ve Alucra'da, Tirebolu'nun köylerinde Çepniler çoÄŸunluktadır. Tirebolu ÅŸehir merkezinde yaÅŸayanlar, hangi kökenden olurlarsa olsunlar, bütün köylülere 'Çepni' derler. O yörede, 'Çepni' kelimesi, 'köylü' ile özdeÅŸleÅŸmiÅŸtir.

Çepniler, tarihin bir döneminde, uzunca bir süre, Çepni olmayan etnik grupların gıpta ettiÄŸi insanlardı. Onların saygınlıkları, 19. yüzyılda doruÄŸa çıktı. O dönemlerde bölge halkının çoÄŸu, kendilerinin de Çepni olduÄŸunu iddia ediyordu. Çepniler'in ünlü kabadayısı Çepni Ali, 1828-1829 Osmanlı-Rus Harbi'ne, çevresine topladığı 300 kiÅŸi ile katılmış ve Batum'a kadar giderek Ruslar'ı zarara uÄŸratmış, ekibi ve topladığı ganimetle yurduna döndüÄŸünde, gıpta ve hayranlıkla karşılanmıştı. Bölgede, 'Çepni' soyadını taşıyan pek çok aile vardır.

Ülkemizdeki Çepniler, çoÄŸunlukla Karadeniz bölgesinde yaşıyorlar. Karadeniz coÄŸrafyasında arazi engebeli, daÄŸlık, ormanlık ve kayalıktır. Bu sebeple ekime elveriÅŸli alan azdır. Tarım geliÅŸmemiÅŸtir. Halk, orta seviyenin altında bir ekonomik güce sahiptir. Ä°mkânı olan aileler, çocuklarını okumaya yönlendirirler.

Orta Anadolu'da yerleÅŸik Çepniler, Osmanlı döneminde cins atlar yetiÅŸtirirlerdi. Bunlara 'At çekenler' denilirdi. Onlar devlete vergi yerine at verirlerdi.

Günümüz Çepnileri; çiftçilik, sütçülük, arıcılık, besicilik, fındık yetiÅŸtiriciliÄŸi ile geçim saÄŸlamaktadırlar.

Ülkemizde yapılan nüfus sayımlarında, boy ile ilgili tespitler yoktur. Bu sebeple, Çepni Boyu'na mensup vatandaÅŸlarımızın ne kadar olduÄŸunu söylemek mümkün deÄŸildir.

Anadolu Çepnileri, yedi grupta toplanır:

Karadeniz Çepnileri: Rum Pontus Ä°mparatorluÄŸu yönetimindeki Trabzon, Osmanlılar tarafından fethedilmeden önce ÅŸehre gelip yerleÅŸen ve fetih ordusunda bulunup Trabzon'da kalan Çepniler'den oluÅŸmaktadır. Karadeniz Çepnileri , Giresun'dan Rize'ye kadar geniÅŸ bir alana yayılmışlardır. YoÄŸunlukla Åžebinkarahisar ve Alucra ilçelerinde ve köylerinde otururlar. Bu bölgelerdeki topraklar, günümüz Çepnileri'nin ataları tarafından kan ve can vererek alınmıştır. 'Çepni' denildiÄŸinde, Karadeniz Çepnileri akla gelir. Çepni kelimesine, 'yiÄŸit - gözü pek ve cesur' anlamı kazandıran Çepni'ler bunlardır.

Ulu Yörükler: Sivas, Tokat ve KırÅŸehir illeri ile ilçe ve köylerinde yaÅŸayan Çepniler'dir. GümüÅŸhâne'nin Kelkit ilçesinden 1520 yılında göç ettikleri biliniyor. Ä°kinci kalabalık grubu oluÅŸtururlar.

Bozoklar: Yozgat ili ve ilçelerine baÄŸlı köylerde yaÅŸayan Çepniler'dir. Bozok, esasen Yozgat'ın eski adıdır. Yozgat, günümüzde de 'Ä°kinci Ergenekon' olarak anılmaktadır.

Başım Kızdulu Çepnileri: Aydın ve Saruhan bölgesinde yerleÅŸmiÅŸlerdir. 'Kızdulu' kelimesinin yazılışında bir yanlışlık yoktur. Bu tür isimlere, Anadolu'muzun baÅŸka bölgelerinde de rastlanmaktadır. Bu yöredeki Çepniler'in eski beylerinin adı Kantemir olduÄŸundan, bunlar, 'Kantemirli' olarak da adlandırılırlar.

Dulkadirli Çepnileri: MaraÅŸ Bölgesine yerleÅŸmiÅŸlerdir. Sayıca azdırlar.

Adana Çepnileri: 1519 yılında bölgeye geldiler. Çok az bir nüfusa sahiptirler. Bunlara 'At Çekenler' de denilmektedir.

Halep Türkmenleri: Kanuni Sultan Süleyman Han döneminde Suriye'ye yerleÅŸtirildiler. Avusturya Seferi'ne dâvet edilen Çepniler bunlardır. Bir kısmı sonradan Antakya'nın kuzeyindeki Gündüzlü ilçesine yerleÅŸtiler. Bir kısmı da 1728 yılında Bergama ve Turgutlu'ya geldi.

Çepniler, Türkçe'den baÅŸka bir dille konuÅŸmazlar.