Yougames - Joomla Gaming Portal Template

"Devleti ve nimeti bol, devlet ve nimet sahibi" manâsına gelen Bayat boyunun ongunu (sembolü), ÅŸahin; ÅŸölenlerdeki et payları, "saÄŸkarı yaÄŸrın" (saÄŸ kürek kemiÄŸi) kısmıdır. KaÅŸgarlı Mahmud, Divanü Lügati't-Türk'te OÄŸuz boylarının dokuzuncusu olarak, Bayat boyunu göstermiÅŸtir.

OÄŸuzların saÄŸ kolunda bulunan Bayat boyu, ekseri OÄŸuz hanlarının çıktığı dört Bozok boyundan biridir. DiÄŸer OÄŸuz boyları gibi Sirüderya (Seyhun) Nehri kıyılarında ve kuzeydeki bozkırlarda yaÅŸayan Bayat boyu, Ä°slamiyet'ten önceki tarihinde, Korkut Ata (Dede Korkut) ile temsil edilmiÅŸtir. Bayat boyundan Kara Hoca'nın oÄŸlu Korkut Ata, akıllı, bilgili ve keramet sahibi bir insandı. "Ala atlı kiÅŸ tonlu" Kayı Ä°nal Yavku ile ondan sonra gelen hükümdarlar devrinde çıkan birçok zor siyasî meseleler, Korkut Ata'nın dirayeti sayesinde halledilmiÅŸtir.

DiÄŸer OÄŸuz boyları gibi, Ä°slamiyet'i kabul eden Bayat boyunun bir kısmı, 11. yüzyılda Selçuklu hükümdarları idaresinde, Horasan ve Ä°ran üzerinden Anadolu ve Suriye'ye geldiler. Anadolu'ya gelenlerin bir kısmı, uçlara yerleÅŸtiler. Bir kısmı ise göçebeliÄŸi bırakarak, Batı ve Orta Anadolu'da köyler kurdular. Bu bölgelerde görülen ve bazısı günümüze kadar gelmiÅŸ olan yer adları, Bayat boyunun Anadolu'ya yerleÅŸtiÄŸi devirlere aittir.

Orta Asya'da kalan, Bayat boyuna mensup bir kısım oymaklar ise, 13. yüzyılda MoÄŸol istilasından kaçarak, DoÄŸu Anadolu, Suriye ve Irak'a geldiler. 14. yüzyılda Kuzey Suriye'de, Bozok kolunun AvÅŸar ve Beydilli boylarıyla birlikte yaÅŸadılar. Yaz aylarında, yaylak olarak, Anadolu içlerine göçtüler.

Kuzey Suriye'de bulunan, AvÅŸar ve BeÄŸdilli boylarıyla birlikte 40.000 çadırdan fazla olan Türkmenlerin Bozok kolunu meydana getiren Bayatlar, bazı siyasî hadiselere katıldılar. Büyük bir ihtimalle DulkadiroÄŸulları BeyliÄŸini kurdular. MaraÅŸ ve Elbistan bölgesinin yeniden iskânına katıldılar. 15. yüzyılın baÅŸlarında, Kara Tatarlardan boÅŸalan Yozgat ve komÅŸu yörelerde, Bozok oymakları yurt tuttu. Bunlar arasında, kalabalık sayıda Bayatlar da vardı. Bu Bayatlar, kışın Kuzey Suriye'ye gittikleri için, Åžam Bayatı adını aldılar. Åžam Bayatı'nın, bir kısım Akçalu (AÄŸçolu) ve Akçakoyunlu (AÄŸçakoyunlu) boylarının kollarıyla birlikte, Kaçar boyunu teÅŸkil ettiler. 15. yüzyılın sonlarına doÄŸru Kuzey Azerbaycan'daki Gence yöresine giden Kaçarların bir kısmı, 17. yüzyılın baÅŸlarında Ä°ran'ın Esterabad yöresine göç ettirildi. 18. yüzyılın son çeyreÄŸinden baÅŸlayarak, 1925 senesine kadar Ä°ran'ı idare eden Kaçar Hanedanı, bu Kaçar koluna mensup olup Åžam Bayatı'ndan çıkmış olması mümkündür.

Bozok'ta (Yozgat ve civarı) kalan Åžam Bayatı kolu ise, çiftçilik yaptığı arazide köyler kurarak, tamamen yerleÅŸik hayata geçtiler. Bayatların önemli bir kolu da, 15. yüzyılın sonunda Akkoyunlu fethi üzerine, Ä°ran'a göç etti. Bunların bir kısmı Azerbaycan'da, önemli bir kısmı da Hemedan'ın güneydoÄŸusundaki Kezzaz ve Girihrud yöresinde yerleÅŸti.

Akkoyunlu Devleti'nin yıkılmasından sonra Ä°ran'a hakim olan Safevîler'in hizmetinde, birçok Türkmen topluluÄŸu gibi, önemli miktarda Bayat da vardı. Cins atlar yetiÅŸtiren ve 10.000 çadırdan ibaret olan bu Bayatların beyleri, Åžah Abbas tarafından Azerbaycan'daki sancaklara tayin edildi. Böylece, bu yörede yaÅŸayan Bayatlar dağıldı.

Aynı yüzyılda Horasan'da NiÅŸabur bölgesinde de Bayatlar yaşıyordu. Ancak, bu Bayatların Türk olmayıp MoÄŸol asıllı oldukları anlaşıldı. Onlara, Kara Bayat adı verildi. Asıl Bayatları bunlardan ayırt etmek için, Akbayat veya Özbayat denildi.

19. yüzyılın baÅŸlarında Akbayatların, Azerbaycan'da 5000 kiÅŸi, Tahran çevresinde 3000 kiÅŸi, Åžiraz taraflarında 3000 kiÅŸi olmak üzere üç kol halinde yaÅŸadıkları tespit edildi. Karabayatlar ise NiÅŸabur dolaylarında oturuyorlardı.

Suriye ve DoÄŸu Anadolu'nun Osmanlı Devleti topraklarına katılmasından sonra, bir kısım Bayatlar da diÄŸer Türkmenler gibi geleneksel göçebe hayatlarını sürdürdüler. YerleÅŸik hayata geçenler de, köy hayatı içinde uzunca bir müddet yaylaya çıkma geleneÄŸini bırakmadılar. Fakat, Osmanlı toplum yapısı içinde kaynaÅŸtılar. Boy adlarıyla anılmaz oldular.

Kanuni Sultan Süleyman Han devrinde, Kuzey Suriye'deki ana Bayat kolu, yirmi obadan meydana gelmiÅŸti. Fakat bu obaların nüfusları fazla deÄŸildi. 16. yüzyılın ikinci yarısında boyun başında bulunan Bozca adlı boy beyi ailesi, boy halkından birçok kimseyi de yanına alarak Ä°ran'a gitti. Bunlar, orada Bozcalı adıyla anıldılar ve varlıklarını geçen yüzyılın sonlarına kadar korudular.

Anadolu'da kalan Bayatlar, Pehlivanlı ve Reyhanlı gibi güçlü obalar olarak hayatlarını sürdürdüler. 17. yüzyılda Bayat obalarından çoÄŸu Pehlivanlıların, geri kalanları da Reyhanlıların etrafında toplandılar. Böylece, 18. yüzyılda Pehlivanlılar, 15.000 çadıra sahip güçlü bir oymak halinde Bozok'ta oturdular. Reyhanlılar ise 3000 çadıra yükselerek, yaz mevsimini Sivas'ın güneyindeki Yeni Ä°l'de, kışı da Amik Ovasında geçirdiler. 19. yüzyılda Pehlivanlıların çoÄŸu, Yozgat-Ankara arasındaki yörede yerleÅŸtiler. Reyhanlılar ise 1865 senesinde Amik Ovasında yerleÅŸtirildiler. Böylece, Reyhanlı kasabası meydana geldi. Bayat boyunun Kuzu Güdenli oymağı, Kayseri'nin Bucakkışla yöresinde topraÄŸa baÄŸlandı.

Irak'ın Kerkük bölgesinde yerleÅŸmiÅŸ olan Bayatların, geçen yüzyılın baÅŸlarında, 2000 çadır kadar olduÄŸu tespit edildi. Bu bayatların, Ä°ran Bayatlarından olması muhtemeldir.

Anadolu'nun Türk yurdu haline getirilmesinde ve Ä°slamiyet'in yayılmasında büyük hizmetleri olan Bayat boyundan, büyük ÅŸahsiyetler yetiÅŸti. OÄŸuz elinin büyük manevî ÅŸahsiyeti Dede Korkut (Korkut Ata), ÅŸair Fuzulî, Cem Sultan adına Osmanlı Hanedanının eski atalarına dair Câm-ı Cem-Âyin adlı eseri yazan Mahmud oÄŸlu Hasan, Bayat boyundan yetiÅŸen ünlü ÅŸahsiyetlerdir.