Yougames - Joomla Gaming Portal Template

Bölgeden bölgeye, ülkeden-ülkeye farklı renklere bürünen KöroÄŸlu Destanı, Türk dünyasının ortak kültür abidelerinden biridir.

KöroÄŸlu, Türk kültür coÄŸrafyasının uçsuz bucaksız ufuklarında at koÅŸturan bir halk kahramanının destanıdır. Bu destan, Anadolu, Azerbaycan, Ä°ran, Rumeli, Kırım ve Türkmenistan’da söylenip dillenmiÅŸtir.

KöroÄŸlu, Anadolu’da Bolu daÄŸlarına yaslanıp Çamlıbel’e taht kurmuÅŸ, Türkmenistan’da Balkan daÄŸlarına çekilip Çandıbil’i yurt edinmiÅŸtir.

Bu destan, Türkçe konuÅŸan halkların dostluÄŸunu, kardeÅŸliÄŸini pekiÅŸtirmeye, onları bütünleÅŸtirmeye büyük katkı saÄŸlayan kudretli kahramanlık dizisidir.
 
Türkmenlerin GöroÄŸlu destanı daha eski ve en zengin varyantlardan birisi olduÄŸu için her zaman bilimadamlarının aradığı kaynak eser niteliÄŸini taşımıştır. Türk araÅŸtırmacıları eseri Vamberi’nin, Chodzko’nun, Samoyloviç’in kitaplarından, Evliya Çelebi, Mehmet Emin gibi seyyahların yazılarından araÅŸtırma imkanını bulmuÅŸlardır.

Yalnız kış gecelerinde Türkmenlerin, peri masallarının yanısıra, daha asil bir zevk almak itibariyle, bahşılardan dutarın eÅŸliÄŸinde GöroÄŸlu’nu dinlemeyi tercih ettiklerini, bu destan ananesinin Türkmenlerin arasında kuvvetli olduÄŸunu Vamberi’nin, Chodzko’nun gözlemlerinden öÄŸrenmiÅŸlerdir.

Destanın çeÅŸitli varyantları üzerinde derinliÄŸine araÅŸtırmalar yapan ve GöroÄŸlu hakkında tez hazırlayan Pertev Naili Boratav araÅŸtırmasının sonunda ÅŸuna ulaÅŸmıştır: “Maalesef Türkmen rivayeti elimizde olmadığı için, bütün bu rivayetlerin ne gibi tahriflere maruz kaldığını tayin etmek mümkün deÄŸildir. Hatta Türkmen rivayetine en yakın zannettiÄŸimiz Özbek rivayeti bile tam deÄŸildir.”
 
Destanın günümüze kadar gelmesini de söze ve saza borçluyuz. Bahşılar, ozanlar, aşıklar GöroÄŸlu kervanının başını çekenlerdir.
 
Bu destan, Türk topluluklarının çoÄŸunda bulunmaktadır. Ayrıca, bazı bilim adamları bu destanı iki temel versiyona ayırmıştır: Batı yahut Kafkas ve Anadolu anlatmaları; Azerbaycan, Gürcü, Anadolu, Gagauz ve diÄŸer Balkan varyantları, Kırım varyantı; ikinci versiyon ise DoÄŸu yahut Orta Asya anlatmaları: Özbekler, Türkmen, Tacik, Karakalpak, Orta Asya Arapları, Sibirya Tobolları varyantları.
Åžimdiye kadar GöroÄŸlu destanını araÅŸtıranlar; GöroÄŸlu kimdir, tarihî bir ÅŸahsiyet midir, neden GöroÄŸlu’na eÅŸkiyalığı yakıştırmışlar?

Buna raÄŸmen bu sanat eseri destan, neden böylesine geniÅŸ bir coÄŸrafyaya yayılmış, bu destanın kökü nereden kaynaklanmış, neden bu destan yaÅŸamaya ve deÄŸiÅŸmeye tabii tutulmuÅŸ? gibi soruların cevaplandırılması konusu bizi meÅŸgul etmektedir. GöroÄŸlu destanlarının en zengini sayılan Türkmen bölümü ise bu sorulara cevap verecek niteliktedir.
 
GöroÄŸlu destanının çeÅŸitli halklardaki varyantlarının çoÄŸunda geçen bazı kelimeler eserin temel köklerine iÅŸaret etmektedir. GöroÄŸlu’nun yurdu türlü versiyonlarda, meselâ Türkmenlerde Candıbil (bazı elyazmalarda Canlıbil, Çanlıbil), Azerilerde Çenlibil, Kazaklarda Cenbil, Türkiye Türklerinde Çamlıbel geçmektedir.

Bunlar destanın temelinin bir kökten çıktığına iÅŸarettir. Türkmen GöroÄŸlu’sunda çoÄŸunlukla Teke ili, bazen Teke Yomut ili, bazen de Teke Türkmen ili baÅŸ kahramanın yurdu olarak gösterilmektedir. Anadolu varyantlarında da GöroÄŸlu’nun Türkmenlerden olduÄŸu hakkında bazı ifadeler bulunmaktadır. ÖrneÄŸin Anadolu varyantının “Ayvaz aÄŸlama” ÅŸiiri ÅŸöyle baÅŸlamaktadır:
 
“Ben bir Türkmen idim, geldim yabandan,
Haberi aldım, ben bir çobandan”

Åžiirin devamında ise “GöroÄŸlu’nun babasının Türkmen olduÄŸu söylentisi vardır” diye açıklama verilmiÅŸtir. Anadolu Elazığ varyantında “GöroÄŸlu aslen Türkmendir” denmektedir. Buralarda Türkmen kelimesinin geçmesi Türkmenlerin tarihi ile ilgili eski dönemlerdeki geniÅŸ coÄŸrafyayı bize hatırlatmaktadır. Bunu meÅŸhur Türk tarihçisi Prof. Dr. Faruk Sümer’in ifadeleri ile anlatırsak, bizim bu Türkmen dediÄŸimiz grup, o zamanki tarihî bakış açısından, çok geniÅŸ anlama sahiptir:
 
“11. yüzyıldan itibaren kendilerine Türkmen de denilen OÄŸuzların Türkiye Türkleri ile Ä°ran, Azerbaycan, Irak ve Türkmenistan Türklerinin ataları olduklarını biliyoruz. GöroÄŸlu destanı da, o zamanlarda Türkmenlerin bulunduÄŸu bu geniÅŸ coÄŸrafyaya yayılmıştır.”
 
Pertev Naili Boratav Anadolu, Özbek ve Paris nüshalarını inceleyerek, GöroÄŸlu’nun menÅŸei hakkında ÅŸu sonuca varmıştır: “Benim GöroÄŸlu rivayetlerini tetkikten sonra vardığım netice, destanın yeni ÅŸekliyle alâkadardır. Bugünkü ÅŸekliyle GöroÄŸlu destanı aslı itibariyle Türkmen menÅŸeinden görünüyor.”
 
GöroÄŸlu’nun tümüyle ortaya çıkarılması için onun diÄŸer Türk halklarındaki bütün nüshalarının birarada neÅŸredilmesi gerekmektedir. Böylece ortaya çeÅŸitli yönleriyle bir GöroÄŸlu çıkacaktır.
 
Türkmenistan’da bazı bölümleri daha önce yayımlanan Türkmen GöroÄŸlu destanı, 30 bölüm halinde tamamı Türkiye’de ilk defa Ahmet Yesevi Üniversitesi Yardım Vakfı tarafından yayımlanmıştır.
 
1997 Uluslararası Mahdumkulu Ödülü’ne lâyık görülen eser, Annaguli Nurmemmet tarafından Türkiye Türkçesine aktarılmıştır.
 
Halk ÅŸairleri ve hikâyecilerinin yüzyıllar boyunca yaÅŸattığı KöroÄŸlu destanı’nın Türkmen varyantı, bütünüyle edebiyat ve bilim çevrelerinin önüne ve gün ışığına bu eserle çıkmaktadır.