Yougames - Joomla Gaming Portal Template

Celâyirlilerin ataları, Cengiz Han'a ilk yıllarında büyük yardımlar yapmış ve bunlardan bazıları mühim devlet kademelerine yerleÅŸmiÅŸlerdi. Celâyirlilerden Emir Hasan Büzürg, Ä°lhanlıların ileri gelen komutanlarındandı. Ä°lhanlı Sultanı Ebû Saîd’in ölümü ile çıkan karışıklıktan istifade ederek, devletin idaresini eline geçirmeye çalıştı. 1340 yılında BaÄŸdat’ta bağımsızlığını ilan etti. 1356 yılında ölünce, yerine oÄŸlu Åžeyh Üveys geçti. Üveys, Âzerbaycan ve Tebriz’i, peÅŸinden de Musul ve Diyarbekir’i ele geçirdi (1364). Celâyirli Devleti en geniÅŸ sınırlarına ulaÅŸtı. Åžeyh Üveys’in vefatı üzerine, yerine, oÄŸlu Hüseyin geçti (1374). Muzafferîler ve Karakoyunlular'la mücadele eden Sultan Hüseyin'in, kardeÅŸi Ahmed tarafından 1382’de öldürülmesi üzerine iç karışıklıklar baÅŸladı. Sultan Ahmed, Âzerbaycan ve Irak’ı, diÄŸer kardeÅŸi Bayezid de Irak-ı Acem ve DoÄŸu Anadolu taraflarını alarak ülkeyi paylaÅŸtılar. Fakat 1393’te, Timur Han, BaÄŸdat üzerine yürüyüp Sultan Ahmed’i kaçırttı. Memluk hâkimiyetindeki Åžam’a sığınan Sultan Ahmed, bilahare BaÄŸdat’a geri döndü. Timur’un tekrar gelmesi üzerine, Osmanlılar'a sığındı (1400). Timur Hanla Yıldırım Bayezid Hanın arasının açılmasına sebep oldu. Ankara Savaşı (1402) sonrasında Åžam’a sığındı ise de,Timur Hanın baskısı ile Karakoyunlu hükümdarı Kara Yusuf’la birlikte hapsolundu. Ä°ki sultan, hapiste dostluklarını ilerletip, ülkelerinin sınırlarını tespit ettiler. Serbest bırakıldıktan bir süre sonra Timur Hanın vefat etmesi (1405) üzerine çıkan karışıklıklardan istifadeyle, ülkelerine döndüler. Bir süre devam eden iki sultanın dostluÄŸu, bir yaylak meselesinden dolayı bozuldu (1410). Yapılan savaÅŸ neticesinde Ahmed Celayir’i esir alan Kara Yusuf, onu çocukları ile birlikte öldürttü. BaÄŸdat’ta Åžah Mahmud adında bir çocuk, Celâyirli tahtına geçirildi ise de Karakoyunlular, BaÄŸdat’ı da ele geçirip Celâyirli hâkimiyetini ortadan kaldırdılar (1411). Celâyirlilerin bir kolu, Irak-ı Arap’ta bir müddet hükümran olduysa da, Karakoyunlu istilası neticesi, hayatiyetleri sona erdi (1432).

Celâyirliler döneminde, Ä°lhanlı istilası sırasında yakılıp yıkılan BaÄŸdat, yeniden imar edildi. Yapılan güzel eserlerle ÅŸehir, tekrar ilim merkezi olmaya baÅŸladı. Emir Hasan’ın baÅŸlattığı Mircâniye Medresesinin inÅŸaatı, Åžeyh Üveys zamanında tamamlandı. Türk unsurlar, Irak’ın her tarafına yayıldı. Ülkede Türkçe, Arapça'dan sonra ikinci dil oldu. Åžairler ve edipler, Celâyirli sarayında toplandılar. Celâyirli idarî teÅŸkilâtı, devamı oldukları Ä°lhanlıların idarî teÅŸkilatının aynısı idi.