Yougames - Joomla Gaming Portal Template

Suriye ve havalisinde Sultan MelikÅŸah’ın kardeÅŸi TutuÅŸ tarafından kurulan bir Selçuklu hânedânı. Suriye Fatihi Emir Atsız’ın, Kahire yakınlarında, Fatımîler karşısında maÄŸlûbiyeti sırasında öldüÄŸü zannedilince, Sultan MelikÅŸah, Suriye’yi kardeÅŸi TutuÅŸ’a verdi (1077). Fakat Atsız’ın, Sultan MelikÅŸah’a hayatta olduÄŸunu bildirmesi üzerine, TutuÅŸ’a Halep bölgesine gitmesi emredildi. Bir süre sonra Fatımîler, Åžam’ı kuÅŸatınca, Atsız, Melik TutuÅŸ’u yardıma çağırdı. Atsız’ın ölmesi üzerine TutuÅŸ, daha önce hakim olduÄŸu Suriye ÅŸehirlerini ele geçirdi (1079). Sonra Kudüs’ü aldı. Büyük Selçuklu Devleti'ne baÄŸlı olarak, baÅŸÅŸehri Åžam olmak üzere, Suriye Selçuklu Devletini kurdu.

Bu sırada Antakya’yı fetheden Anadolu fatihi Süleyman Åžah, Suriye hakimiyetini ele geçirmek istedi. Bu maksatla Halep’i ele geçirmek için hareket etti (1085). Halep Valisi Ä°bn-i Huteytî, TutuÅŸ’tan yardım istedi. Melik TutuÅŸ, yanında Artuk Bey olduÄŸu halde, harekete geçti. Ä°ki hânedan üyesi Halep civarında Ayn Seylem mevkiinde karşılaÅŸtılar. Yapılan muharebede Süleyman Åžah, hayatını kaybetti (1086). TutuÅŸ, Halep’i ele geçirdiyse de, iç kaleyi alamadı. Suriye’deki hadiseler üzerine MelikÅŸah, bölgeye sefer düzenledi. TutuÅŸ, Åžam’a çekildi.

Sultan MelikÅŸah’ın Suriye’den ayrılmasından sonra TutuÅŸ, harekete geçip, 1090 senesinde Humus’u ele geçirdi.TrablusÅŸam muhasarası baÅŸarısızlıkla neticelendi. MelikÅŸah’ın vefatı üzerine Sultan Berkyaruk’la saltanat mücadelesine giriÅŸen tutuÅŸ, Rey yakınlarında yaptığı savaÅŸta komutanlarının karşı tarafa geçmesi sebebiyle maÄŸlup oldu. Genç yaÅŸta hayatını kaybetti (1095). Melik TutuÅŸ’un ölümünden sonra oÄŸullarından Rıdvan Halep’te, Dukak ise DımaÅŸk’ta saltanatını ilan etti. Böylece Suriye Selçuklu Devleti, Halep ve DımaÅŸk MelikliÄŸi olmak üzere iki kola ayrıldı.

Halep Selçuklu MelikliÄŸi:

Rıdvan, Halep MelikliÄŸini kurduktan sonra topraklarını geniÅŸletmek üzere, veziri Cenâhüddevle ile birlikte, Suruç üzerine yürüdü. Fakat, ArtukoÄŸlu Sökmen’in baÅŸarılı müdafaası karşısında kuÅŸatmayı kaldırarak, Ermeni asıllı Toros’un idaresinde bulunan Urfa’yı zaptetti (1096). Åžehrin idaresini Antalya valisi Yağıbasan’a vererek Halep’e döndü. Melik Rıdvan, DımaÅŸk’ı da alarak, babasının hakim olduÄŸu topraklara sahip olmak istiyordu. Bunun için ArtukoÄŸlu Sökmen Beyden yardım istedi. Bir süre sonra Rıdvan, Sökmen’in kuvvetlerinin de katıldığı ordusuyla, DımaÅŸk’ı muhasara etti. Ancak iki kardeÅŸ arasındaki mücadele Fatımîlere yaradı. Fatımîler büyük bir ordu ile gelerek, Kudüs’ü zaptettiler (AÄŸustos 1096). Melik Rıdvan ise, Kınnesrin’de Dukak’ın kuvvetlerini bozguna uÄŸrattı. Bu savaÅŸ neticesinde Dukak, Rıdvan’ın üstünlüÄŸünü tanımak mecburiyetinde kaldı.

DiÄŸer taraftan Haçlılar, 1098 senesinde Antakya’yı ele geçirdiler. Hakimiyet sahalarını geniÅŸletmeye çalışan Antakya hakimi Bohemond, Halep’e baÄŸlı bazı kaleleri ele geçirdi. Rıdvan, Haçlıların ele geçirdiÄŸi Kella Kalesini geri almaya çalıştıysa da, maÄŸlup oldu. Çok geçmeden Haçlılar, Halep’i kuÅŸatma hazırlıklarına baÅŸladılar. Fakat Malatya Emîri DaniÅŸmend kumandasındaki bir Müslüman ordusu tarafından sıkıştırılınca, geri çekildiler.

1104 senesinde Sökmen Bey ve Emir ÇökürmüÅŸ idaresindeki Türk kuvvetleri Urfa ve Antakya Haçlılarını Harran’da maÄŸlup etti. Bunun üzerine Melik Rıdvan harekete geçerek, Halep civarında Haçlıların elinde bulunan birçok yeri aldı. Böylece, bir süre için Haçlı tehlikesinden uzak kaldı.

1107’de, Melik Rıdvan’ın, Antakya bölgesine kadar seferler düzenlemesi üzerine, Antakya Prensi Tancerd harekete geçerek Esârib ve Zerdâna kalelerini zaptetti. Bölgeye karşı yaÄŸma akınları düzenledi. Melik Rıdvan, bu durum karşısında Tancerd ile ağır ÅŸartlarda bir anlaÅŸma imzaladı. Bir süre sonra Rıdvan, Haçlılara karşı Büyük Selçuklu Sultanı Muhammed Tapar’dan yardım istedi. Sultan Muhammed Tapar’ın yardım çaÄŸrısına birçok emir uydu ve Mevdûd’un komutasındaki Selçuklu ordusu, Tell-BaÅŸir’i kuÅŸattı. Fakat bu, baÅŸarısızlıkla neticelendi. Rıdvan, Halep’e Haçlı baskısının artması karşısında Büyük Selçuklu ordusunun Halep’e gelmesini istedi. Emir Mevdûd, bu isteÄŸi yerine getirmek için Halep önlerine geldiyse de, askerin halka kötü davranması, Rıdvan’ın ÅŸehir kapılarını kapamasına yol açtı ve Selçuklu ordusu, Halep'ten ayrılmak mecburiyetinde kaldı.

Melik Rıdvan’ın 1113’te vefatından sonra yerine on altı yaşındaki oÄŸlu Alp Arslan el-Ahras geçti. Fakat idare tamamıyla atabegi Hadim Lü’lü’ün elindeydi. Bu dönemde Halep'teki Bâtınîlerden ÅŸikâyetlerin artması üzerine, Sultan Muhammed Tapar, bir elçi göndererek Bâtınîlere karşı harekete geçilmesini istedi. Alp Arslan, bu isteÄŸe uyarak bir kısım Bâtınî reîsini öldürdü. Bâtınîleri sevmeyen Halep halkı da bu harekâta iÅŸtirak etti. Bâtınîlerin saÄŸ kalanları Suriye’nin çeÅŸitli ÅŸehirlerine ve Haçlılara sığındılar. Alp Arslan’ın melikliÄŸi kısa sürdü. Yakınlarının tavsiyesi üzerine yardım için TuÄŸtegin’e müracaat etti ve DımaÅŸk’a dostça bir ziyaret yaptı. TuÄŸtegin, bu müracaatı müspet karşıladı. Bu durum karşısında Atabeg Lü’lü, Alp Arslan’ın davranışlarından ve TuÄŸtegin’in istekleri doÄŸrultusunda hareket edeceÄŸinden korkarak 1114 senesinde Alp Arslan’ı öldürttü.

Hadım Lü’lü, Alp Arslan’ın yerine Rıdvan’ın altı yaşındaki oÄŸlu SultanÅŸah’ı geçirdi. Böylece bir süre için devletin gerçek idarecisi durumuna geldi. Fakat, kudretli bir melikin yokluÄŸu ve ordusunun küçük çapta olması, Halep MelikliÄŸini, sadece bu ÅŸehri müdafaa durumunda bıraktı. Lü’lü’ün ise 1117’de öldürülmesinden sonra, Artuklu Ä°lgâzi 1118’de Halep’i ele geçirdi ve SultanÅŸah’ı hapsetti. Böylece, Halep MelikliÄŸi sona erdi.

DımaÅŸk (Åžam) Selçuklu MelikliÄŸi:

TutuÅŸ’un ölümünden sonra, oÄŸlu Dukak, Suriye Selçuklularının DımaÅŸk ÅŸubesini kurmuÅŸtu. TutuÅŸ’un emrinde bulunan Emîr TuÄŸtegin, Sultan Berkyaruk’un eline esir düÅŸmüÅŸ, sonra serbest bırakılmıştı. TuÄŸtegin, DımaÅŸk’a gelerek Dukak’ın hizmetine girdi ve ordu kumandanlığına getirildi. Ayrıca, Dukak’ın annesiyle evlendi ve Savtigin’i ortadan kaldırarak, melikliÄŸin idaresini ele aldı. Dukak, DımaÅŸk’ı ele geçirmek isteyen aÄŸabeyi, Halep Meliki Rıdvan ile yaptığı mücadelede maÄŸlup olunca, onun hakimiyetini kabul etti.

Melik Dukak, bundan sonra Haçlılarla mücadele etti. Fakat Haçlı kumandanı Raymond’la yaptığı Trablus önündeki savaşı kaybetti (1102). Daha sonra Cenâhüddevle, Rahbe’yi zaptetmek için sefer düzenlediyse de, buranın, Melik Dukak tarafından ele geçirildiÄŸini öÄŸrenince, bölgeden ayrıldı. Cenâhüddevle, Dukak’ın 1104 yılında ölümünden sonra, Atabeg TuÄŸtegin, önce onun bir yaşındaki oÄŸlu TutuÅŸ adına hutbe okuttu. Daha sonra Dukak’ın on iki yaşındaki kardeÅŸi ErtaÅŸ’ı tahta geçirdi. Fakat, TuÄŸtegin’den korkan ErtaÅŸ, DımaÅŸk’tan kaçtı (1104). Böylece, Suriye Selçuklularının DımaÅŸk kolu sona erdi ve yerine TuÄŸtegin ailesi, yani Böriler Hânedânı kuruldu.

Suriye Selçuklu Hükümdarları / Tahta GeçiÅŸleri

Tâcüddevle TutuÅŸ / 1079
Rıdvan (Halep'te) / 1095-1113
Dukak (Åžam’da) / 1095-1104
Alp Arslan el-Ahras (Halep'te) / 1113
SultanÅŸâh (Halep'te) / 1114-1117